ماهی در قرآن و در فیلم زینب

پرسیده بودید که آیا ماهی در قرآن آمده است و اگر آمده است نشانه چیست؟

خوب است ماهی را در قرآن و در فیلم زینب اجمالا بررسی کنیم.

در فیلم زینب بارها ماهی می بینیم. فیلم با رؤیای زینب آغازمی شود. زینب در این رؤیا ماهی های فراوان در کویر می بیند. او از خواب برمی خیزد و نگاه به تنگ ماهی خود می کند و در جاهای متعددی از فیلم می بینیم که زینب به ماهی خویش توجه دارد. 

 

روناک یونسی در نقش زینب در فیلم زینب اثر علیرضا توانا



در روی بیلبورد خیابان نیز وقتی با " مهتاب " در حال رفتن به بیمارستان است ما ماهی را می بینیم. وقتی نزد سیهان می رود می بیند که سیهان در حوض کوچکش چندین ماهی دارد.

در جایی که  زینب در نزد سیهان و مصطفی از تفسیر خواجه عبدالله انصاری می خواند همان آیاتی را می خواند که موسی و شاگردش در پی خضر بودند و سبد خود را که در آن ماهی بود کنار آب گذاشتند و آب به ماهی برخورد کرد و ماهی جان گرفت و راه خود را در دریا پیش گرفت و رفت.

 سپس سیهان نیز می گوید من ماهی نگه می دارم . ماهی مرا به یاد یونس  می اندازد. در فیلم می بینیم که با مرگ سیهان آب حوض در زمین فرو رفت و ماهی ها نیز ناپدید شدند و ...



پژمان بازغی  و روناک یونسی و کیکاووس یاکیده در فیلم زینب اثر علیرضا توانا



در قرآن نیز چند بار به ماهی اشاره شده است:

1-  در داستان موسی (ع) و شاگردش که در پی خضر بودند به ماهی اشاره شده است. در آیه 60 تا 65 از سوره "کهف" در این باره می خوانیم :

و [یاد کن] هنگامى را که موسى به جوان [همراه] خود گفت: دست بردار نیستم تا به محل برخورد دو دریا برسم یا سالیانی طولانی و دوران هایی   سیر کنم 60پس چون به محل برخورد دو [دریا] رسیدند ماهى خودشان را فراموش کردند و ماهى در دریا راه خود را در پیش گرفت [و رفت] 61و هنگامى که [از آنجا] گذشتند [موسى] به جوان خود گفت غذایمان را بیاور که راستى ما از این سفر رنج بسیار دیدیم 62گفت: دیدى وقتى به سوى آن صخره پناه بردیم، من ماهى را فراموش کردم و جز شیطان [کسى] آن را از یاد من نبرد تا به یادش باشم؛ و به طور عجیبى ماهی راه خود را در دریا پیش گرفت 63گفت این همان بود که ما مى‏جستیم پس جستجوکنان رد پاى خود را گرفتند و برگشتند 64تا بنده‏اى از بندگان ما را یافتند که از جانب خود به او رحمتى عطا کرده و از نزد خود بدو دانشى آموخته بودیم 65

2- در سوره صافات آیه 139 تا 144 در مورد ماجرای حضرت یونس آمده است:

و در حقیقت‏ یونس از زمره فرستادگان بود 139آنگاه که به سوى کشتى انباشته گریخت 140پس [سرنشینان] با هم قرعه انداختند و [یونس] از مغلوب شدگان بود 141[او را به دریا افکندند] و ماهى او را بلعید در حالى که او نکوهشگر بود 142و اگر او از زمره تسبیح‏کنندگان نبود 143قطعا تا روزى که برانگیخته مى‏شوند در شکم آن [ماهى] مى‏ماند 144

3-  در قرآن کذیم در بیان ماجرای گروهی که روز شنبه صید کردن برای آنها حرام بود و از قضا روز شنبه ماهی ها روی آب می آمدند و روزهای دیگر چندان نمی آمدند و آنها برای حیله می زدند و روز شنبه دام را نصب می کردند و ماهی را در دام میی انداختند و روز دیگر ماهی را از آب می گرفتند، به ماهی اشاره شده است.

در این باره در آیه 163 از سوره "صافات"می خوانیم:

و از اهالى آن شهرى که کنار دریا بود از ایشان جویا شو، آنگاه که به [حکمِ] روز شنبه تجاوز مى‏کردند آنگاه که روز شنبه ماهیهایشان مى‏آمدند و روزهاى غیر شنبه به سوى آنان نمى‏آمدند. این گونه ما آنان را به سبب آنکه نافرمانى مى‏کردند مى‏آزمودیم 163

از یک منظر، ماهی به چند چیز و چند معنا اشاره دارد:

1- ماهی نشانه است. ماهی نشانه ای است که شخص با آن نشانه، راه خود را پیدا می کند و معنایی را درک می کند و درمی یابد که در پی چه چیزی باید برود. در ماجرای موسی (ع)و  شاگردش که در پی یک مرد الهی بودند ماهی نشانه ای بر آن مرد الهی بود و موسی(ع) و شاگردش را به سوی وی دلالت می کرد.  

در آیه 163 از سوره صافات نیز  که به ماجرای افرادی اشاره می کند که از صید ماهی در روز شنبه منع شده بودند ماهی نشانه ای برای آنها بود. 

2- گاهی ماهی به معنای دریافت کننده نشانه است. از این نظر، سالک یک ماهی است . زینب درفیلم زینب یکی از آن ماهی ها بود که در رؤیا می دید و در خانه سیهان می دید.

3- گاهی نیز ماهی به معنای نشانه گذار است؛ یعنی روحی همانند سیهان که  به امر حق نشانه ای برای کسی قرار می دهد. در ماجرای یونس (ع)، آن ماهی که او را بلعید و  در خود نگه داشت و سپس او را در ساحل نهاد ماهی همان نشانه گذار است.  البته، در اینجا آن ماهی هم نشانه گذار است، و هم نشانه ای برای یونس (ع) است.

 لطفا اگر مطالب سودمندی دارید که مکمل مباحث ماست برای ما بنویسید. منتظر نوشته های خوب شما هستیم.